Οι παράνομες γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ εντάσσονται στη στρατηγική της Άγκυρας να υποχρεώσει τη Λευκωσία σε παράδοση, για την ακρίβεια να αποδεχθεί τους τουρκικούς όρους όσον αφορά όχι μόνο τη μοιρασιά του ενεργειακού πλούτου, αλλά και τη λύση του Κυπριακού. Παραλλήλως, η ρητή απειλή για πραγματοποίηση σεισμικών ερευνών στον άξονα Ρόδος-Καστελλόριζο, εκτός από τον γενικό σκοπό, έχει ταυτοχρόνως και τον ειδικό σκοπό να δοκιμάσει τις αντοχές και τις αντιδράσεις της νέας ελληνικής κυβέρνησης.
Είναι πάγια επιδίωξη της Άγκυρας η οποιαδήποτε διαπραγμάτευση και με τη Λευκωσία και με την Αθήνα να γίνει με βάση τις τουρκικές επεκτατικές διεκδικήσεις. Παρά τα πολλά ανοικτά μέτωπά του και στο εσωτερικό και σε Συρία-Ιράκ, ο Ερντογάν επιμένει να δηλώνει εμπράκτως πως οι χρόνιες μονομερείς επεκτατικές διεκδικήσεις όχι μόνο παραμένουν στο τραπέζι, αλλά και διατηρούν την έντασή τους. Με άλλα λόγια, στέλνει το μήνυμα στην Αθήνα πως δεν πρέπει να πιστεύει πως, λόγω των προβλημάτων του κυρίως με τη Δύση, είναι διατεθειμένος να κάνει εκπτώσεις.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πως η Τουρκία είναι για τα καλά αντιμέτωπη με τον εφιάλτη της. Μετά από δεκαετίες στρατιωτικής καταστολής του κουρδικού εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος, η Δύση δεν κλείνει πλέον τα μάτια, όπως έκανε τις προηγούμενες δεκαετίες. Αντιθέτως, είδαμε τους Αμερικανούς να εξοπλίζουν και να εκπαιδεύουν το παρακλάδι του ΡΚΚ στη Συρία. Είναι, άλλωστε, αυτοί οι μαχητές που κατάφεραν με πολλές θυσίες να συντρίψουν το Ισλαμικό Κράτος.
Και όταν ο Ερντογάν απείλησε ευθέως ότι θα εισβάλει, η Ουάσιγκτον του έθεσε φραγμό, έστω κι αν αποδέχθηκε τη δημιουργία μίας “ζώνης ασφαλείας” στα σύνορα της Τουρκίας με την περιοχή που ελέγχουν οι Κούρδοι στη βορειοανατολική Συρία. Η ζώνη, όμως, θα είναι υπό κοινή διοίκηση κι όχι υπό τουρκική διοίκηση, όπως ζητούσε η Άγκυρα. Πρόκειται για μία μεταβατική λύση, η οποία επιτρέπει στο εκεί κουρδικό πρόπλασμα κράτους να επιβιώσει.
Ο κουρδικός αλυτρωτισμός βιώνεται και από τους νεοοθωμανούς και από τους κεμαλιστές ως απειλή για την εδαφική ακεραιότητα της Τουρκίας. Η προ ετών αμφισβήτηση από τον Ερντογάν της συνθήκης της Λωζάννης, όπως και οι τωρινές τουρκικές προκλήσεις, είναι ένα μήνυμα προς τις μεγάλες δυνάμεις ότι εάν ρευστοποιηθούν τα γεωπολιτικά δεδομένα στη Συρία και στο Ιράκ θα ρευστοποιηθούν και στα νότια (Κύπρος) και στα δυτικά (Αιγαίο).
Το ιδεολογικό όχημα
Ο ίδιος είχε αυτοπροβληθεί ως ο ηγέτης που έκλεισε την κεμαλική παρένθεση και που μέσω του νεοοθωμανισμού επανέφερε στο προσκήνιο το άτυπο αυτοκρατορικό όραμα των Τούρκων. Δικό του σημείο αναφοράς είναι ο Μωάμεθ ο Πορθητής κι όχι ο Κεμάλ. Από την άλλη πλευρά, όμως, οι εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες και κυρίως ο εμφύλιος πόλεμος με το δίκτυο του Γκιουλέν, που αντανακλά το αμερικανοτουρκικό ρήγμα, τον υποχρέωσαν να αναζητήσει αλλού ερείσματα. Έτσι προέκυψε η συμμαχία με τους Γκρίζους Λύκους του Μπαχτσελί στο πολιτικό επίπεδο και στο επίπεδο των κρατικών μηχανισμών με τα στοιχεία του άλλοτε κεμαλικού βαθέος κράτους, τα οποία είχαν αντιδυτικό ιδεολογικό πρόσημο.
Δεν πρόκειται για αντίφαση. Στην Τουρκία έχει λάβει χώρα και μία δεύτερη μεταπολίτευση, από το νεοοθωμανικό στο ερντογανικό καθεστώς. Για να αναδειχθεί ο Ερντογάν, έστω και εν μέρει, σε εθνικό ηγέτη –λόγω διχασμού της τουρκικής κοινωνίας– δεν αρκούν η εκτεταμένη καταστολή και οι μαζικές εκκαθαρίσεις του κράτους από κάθε είδους αντιφρονούντες. Χρειάζεται και ένα ιδεολογικό όχημα.
Πως η αλυσίδα Ρόδος-Κάρπαθος-Κάσος-Κρήτη μπορεί να ακυρώσει τη "Γαλάζια Πατρίδα"
Για να συσπειρώσει γύρω του την κρατική γραφειοκρατία και κυρίως τους στρατιωτικούς, οι οποίοι δέχθηκαν ισχυρό πλήγμα λόγω της απόπειρας πραξικοπήματος, ο Τούρκος πρόεδρος, παραλλήλως με το ισλαμικό χαρτί, παίζει δυνατά και το χαρτί του εθνικισμού-επεκτατισμού. Αυτός, άλλωστε, είναι ο πυρήνας της τουρκικής κρατικής ιδεολογίας. Και ως εκ τούτου ο κοινός παρονομαστής του τουρκικού πολιτικού συστήματος.